AB Tarım Bakanları, 2028–2034 döneminin yeni tarım kurallarında uzlaştı. Genç çiftçilere daha fazla destek öngörülürken, üreticilerin cebine ne kadar para gireceği hâlâ belirsizliğini koruyor!
Yeni tarım politikasında ilk anlaşma sağlandı… Ancak, çiftçiye verilecek destekler hâlâ belirsiz!
Avrupa Birliği Tarım Bakanları, 2028–2034 dönemini kapsayacak yeni Ortak Tarım Politikası’nın (OTP) temel kuralları üzerinde uzlaşmaya vardı. Aktif çiftçi tanımının zorunlu hale getirilmesi, genç üreticilere daha fazla destek verilmesi ve doğal afetlerden zarar gören çiftçilerin korunması konusunda anlaşma sağlandı. Ancak Batı Trakyalı çiftçileri de yakından ilgilendiren en önemli konu, yani tarımsal desteklerin miktarı, henüz karara bağlanmadı.
Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin Tarım Bakanları, 26 Ekim Pazartesi günü Lüksemburg’da gerçekleştirdikleri toplantıda, 2028–2034 yılları arasında uygulanması planlanan yeni Ortak Tarım Politikası’nın temel kurallarına ilişkin ortak bir tutum belirledi.
AB Konseyi, Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan düzenleme önerisi üzerinde “kısmi müzakere pozisyonunu” kabul etti.
Ancak varılan anlaşma, çiftçilere ödenecek desteklerin miktarını kapsamıyor. Tarım bütçesi, büyük işletmelere yönelik desteklerin sınırlandırılması ve ödemelerde uygulanabilecek kademeli kesintiler, AB’nin 2028–2034 dönemine ait genel bütçe görüşmelerinde karara bağlanacak.
Dolayısıyla yeni tarım politikasının kuralları şekillenmeye başlasa da çiftçilerin 2028 yılından itibaren ne kadar destek alacağı henüz bilinmiyor.
Aktif çiftçi tanımı zorunlu hale gelecek!
Bakanların üzerinde uzlaştığı en önemli düzenlemelerden biri, tarımsal desteklerden yararlanacak kişilerin belirlenmesinde kullanılacak “aktif çiftçi” tanımı oldu.
Yeni düzenlemeye göre, bütün AB ülkeleri aktif çiftçinin kim olduğunu belirlemek zorunda olacak.
Ancak her ülkeye, bu tanımı kendi tarımsal yapısına ve üretim koşullarına göre düzenleme esnekliği tanınacak.
Bu değişiklik, özellikle küçük aile işletmelerinin yoğun olduğu Batı Trakya açısından önem taşıyor.
Rodop ve İskeçe illerinde tarımla uğraşan üreticilerin yeni destek sisteminden hangi koşullarda yararlanabileceği, ülkemizde yapılacak aktif çiftçi tanımına bağlı olacak.
Genç çiftçilere daha yüksek destek öngörülüyor…
Yeni tarım politikasında gençlerin tarımsal üretime kazandırılması da öncelikli hedefler arasında yer alıyor.
Üzerinde uzlaşılan düzenlemeye göre, üye ülkelerin genç çiftçilere arazi başına daha yüksek temel destek sağlaması ve tarımsal faaliyetlerine başlamalarını kolaylaştıracak önlemler alması öngörülüyor.
Bu kapsamda ülkelerin, tarım sektöründe kuşak yenilenmesini destekleyecek stratejiler hazırlaması ve genç üreticiler için başlangıç destek paketleri oluşturması gerekecek.
Özellikle genç nüfusun tarımdan uzaklaşması ve köylerden göçün sürmesi, Batı Trakya açısından bu düzenlemeyi önemli hale getiriyor.
Ancak genç çiftçilere verilecek ek desteğin miktarı henüz belirlenmiş değil.
Küçük çiftçilere destek konusunda ülkelere esneklik
AB Tarım Bakanları, mevcut sistemdeki yeniden dağıtım desteğine benzeyen bir mekanizmanın yeni tarım politikasında da yer almasını kabul etti.
Bu uygulama, tarımsal desteklerin farklı büyüklükteki işletmeler arasında yeniden dağıtılmasına imkân sağlayacak.
Ancak söz konusu mekanizmanın uygulanması zorunlu olmayacak. Her üye ülke, kendi koşullarına göre bu desteği kullanıp kullanmayacağına karar verebilecek.
Yunanistan’ın bu konuda nasıl bir tercih yapacağı, küçük ve orta ölçekli tarım işletmelerinin alacağı destekler açısından belirleyici olacak.
Doğal afetlerden zarar gören çiftçilere yeni önlemler
Yeni OTP çerçevesinde, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkilerine karşı alınacak önlemler de yer alıyor.
Buna göre, doğal afetler, aşırı hava olayları, hayvan hastalıkları ve bitki hastalıkları nedeniyle zarar gören üreticilere ödeme yapılabilmesine imkân tanınacak.
Ayrıca tarım sigortalarının desteklenmesi ve çiftçilerin iklim değişikliğine uyum sağlamalarına yardımcı olacak yatırımların teşvik edilmesi öngörülüyor.
Kuraklık, don, aşırı yağış ve diğer doğal afetler nedeniyle son yıllarda önemli kayıplar yaşayan Batı Trakyalı çiftçiler açısından bu düzenlemeler dikkat çekiyor.
Ancak yeni sistemde tazminatların hangi şartlarla ve ne miktarda ödeneceği henüz netleşmiş değil.
Hastalanan çiftçiye geçici iş gücü desteği!
Yeni düzenlemede dikkat çeken bir başka yenilik ise çiftçilerin hastalık, doğum veya çocuk bakımı gibi nedenlerle çalışmalarına ara vermeleri halinde geçici iş gücü desteği sağlanabilmesi.
Üye ülkeler, bu gibi durumlarda çiftçinin yerine geçici olarak çalışabilecek kişilerin bulunmasını sağlayan hizmetler oluşturabilecek.
Böylece özellikle aile işletmelerinde, çiftçinin geçici olarak çalışamaması nedeniyle tarımsal faaliyetlerin aksamasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Çevreyi koruyan üreticilere teşvik
Yeni tarım politikasında çevrenin korunması ve sürdürülebilir üretim de önemli başlıklar arasında bulunuyor.
AB genelinde ortak temel çevre koşullarının uygulanması, biyolojik çeşitliliği ve su kaynaklarını koruyan tarımsal uygulamaların ise teşvik edilmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda çevre dostu üretim yöntemlerini benimseyen çiftçilere yönelik destek mekanizmaları oluşturulabilecek.
Tarıma yaklaşık 300 milyar euro öneriliyor, ancak kesinleşmedi
Yeni OTP kapsamında en fazla tartışılan konuların başında tarıma ayrılacak bütçe geliyor.
Avrupa Komisyonu, 2028–2034 dönemi için çiftçilerin gelir destekleri ve kriz önlemlerine yaklaşık 300 milyar euro ayrılmasını önerdi.
Tarım Bakanlığı’nın aktardığı rakama göre bu tutar 293,7 milyar euro seviyesinde bulunuyor. Ancak bu rakam henüz kesinleşmiş değil.
Ayrıca büyük tarım işletmelerine yapılacak ödemelerde üst sınır uygulanması ve desteklerin belirli seviyelerden sonra kademeli olarak azaltılması konularında da nihai karar alınmadı.
Bu nedenle, 2028 yılından itibaren çiftçilerin desteklerinde artış mı yoksa kesinti mi yaşanacağı henüz açıklığa kavuşmadı.
Bakan Shinas: “Önemli bir adım atıldı”
Tarım Kalkınma ve Gıda Bakanı Margaritis Shinas, Lüksemburg’daki toplantının ardından varılan uzlaşmayı önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Shinas, ülkemiz açısından küçük tarım işletmelerinin yanı sıra dağlık ve ada bölgelerinin ihtiyaçlarına göre desteklerin düzenlenebilmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.
Bakan, varılan anlaşmanın yalnızca yeni tarım politikasının kurallarını kapsadığını, mali kaynakların miktarına ilişkin bir karar alınmadığını özellikle vurguladı.
Batı Trakyalı çiftçiler için asıl soru: Ne kadar destek alınacak?
Pamuk, tütün, buğday ve diğer tarım ürünleriyle geçimini sağlayan Batı Trakyalı çiftçiler açısından yeni OTP’nin nasıl uygulanacağı büyük önem taşıyor.
Özellikle son yıllarda düşük ürün fiyatları, artan mazot ve gübre maliyetleri ile üretim giderlerinin yükselmesi nedeniyle ekonomik sıkıntılar yaşayan çiftçiler, yeni destek sisteminin kendilerine nasıl yansıyacağını merak ediyor.
Yeni düzenlemelerde küçük işletmelere esneklik tanınması, genç çiftçilerin desteklenmesi ve doğal afetlere karşı önlemler alınması olumlu imkânlar sunabilecek olsa da bunların üreticilerin gelirlerine ne ölçüde yansıyacağı henüz bilinmiyor.
Çiftçiler açısından belirleyici olan yalnızca desteklerin hangi kurallarla verileceği değil, aynı zamanda ne kadar ödeme yapılacağı ve bu ödemelerin üretim maliyetlerini karşılamaya ne ölçüde katkı sağlayacağı olacak.
Nihai karar için müzakereler sürecek
AB Konseyinin kabul ettiği kısmi müzakere pozisyonu, yeni tarım politikasının yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
Bundan sonraki aşamada Avrupa Parlamentosu ile görüşmeler gerçekleştirilecek ve düzenlemenin nihai şekli belirlenecek.
Tarım Bakanlığı’nın açıklamasına göre hedef, müzakerelerin bir sonraki Litvanya dönem başkanlığı sırasında sonuçlandırılması.
Yeni OTP’nin 2028 yılında uygulanmaya başlaması planlanırken, tarımsal desteklerin miktarına ilişkin belirsizliklerin önümüzdeki dönemde yapılacak bütçe görüşmeleriyle giderilmesi bekleniyor.