Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar, yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel tarımı da sarsıyor! Bölgedeki gerilim nedeniyle petrol ve gübre fiyatları hızla yükselirken, çiftçilerin üretim maliyetleri katlanıyor…
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından gelen karşılıklar, dünya ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda trafiği neredeyse durma noktasına getirdi. Bu durum, enerji fiyatlarının sert yükselmesine yol açtı. Petrol fiyatları 70-80 dolar seviyesinden 110 dolara kadar tırmandı.
Gübre fiyatlarında sert artış…
Enerji maliyetlerinin yükselmesi, gübre üretimini doğrudan etkiledi. Küresel piyasalarda üre fiyatı kısa sürede ton başına 480 dolardan 750 dolara çıktı. Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat aksaklıkları, piyasada arz daralmasına neden oldu.
Çin’in ihracat kısıtlamaları ve Asya’daki üretim sorunları da fiyat artışını hızlandırdı. Fitch Ratings, 2026 gübre fiyat beklentilerini yüzde 25 artırarak riskin büyüdüğüne dikkat çekti.
Çiftçinin maliyeti katlandı
Artan enerji fiyatları, tarımın her aşamasına yansıdı. Yakıt maliyetlerindeki yükseliş; ekim, gübreleme ve hasat süreçlerini daha pahalı hale getirdi. American Farm Bureau Federation, çiftçilerin bahar sezonuna ciddi belirsizlik altında girdiğini açıkladı.
Yüksek maliyetler nedeniyle birçok üretici, daha az gübre kullanan ürünlere yönelmeyi değerlendiriyor.
Orta Doğu kilit rol oynuyor…
Küresel gübre arzında Orta Doğu’nun payı kritik seviyede. Bölge, dünya üre ihracatının yaklaşık yarısını, amonyak ihracatının ise üçte birini karşılıyor. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki her aksama, dünya genelinde fiyatları doğrudan etkiliyor.
Avrupa’dan destek hamleleri…
Avrupa Birliği ülkeleri artan maliyetlere karşı çiftçilere destek paketleri hazırlıyor. İspanya 877 milyon avroluk destek açıklarken, İtalya ve Yunanistan yakıt sübvansiyonlarıyla üreticiyi rahatlatmaya çalışıyor!
Uzmanlara göre kriz uzarsa, hem gıda fiyatları artacak hem de küresel tarım üretiminde ciddi daralma yaşanabilecek…