Avrupa, ödeme sistemlerinde ABD merkezli şirketlere bağımlılığı azaltmak ve kıta genelinde güvenli bir altyapı oluşturmak için harekete geçti. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci kez göreve gelmesinin ardından Avrupa Birliği (AB) ve İngiltere ile yaşanan diplomatik ve ticari gerilimler, bu alandaki bağımlılığı yeniden gündeme taşıdı.
Savunma harcamaları, Grönland tartışması ve gümrük tarifeleri üzerinden tırmanan transatlantik gerilim, Avrupa’da ödeme sistemlerinin yalnızca ekonomik değil jeopolitik bir risk olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi. Nakit kullanımının hızla azalmasıyla birlikte kartlı ve mobil ödemelerde dışa bağımlılık daha görünür hale geldi.
Visa ve Mastercard hâkimiyeti
Avrupa’daki mevcut kart ve mobil ödemelerin büyük kısmı ABD merkezli Visa ve Mastercard üzerinden gerçekleşiyor. Küresel veriler de bu üstünlüğü ortaya koyuyor. Visa, geçen yıl 257,5 milyar işlem ve 14,2 trilyon dolarlık hacimle ilk sırada yer aldı. Mastercard ise 160 milyar işlem ve 9,8 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaştı.
İngiltere’de 2025 verilerine göre kart işlemlerinin yaklaşık yüzde 95’i Visa ve Mastercard altyapısıyla yapıldı. Bu tablo, ABD merkezli sistemlere bağımlılığı daha da tartışmalı hale getirdi.
Dijital avro hedefi
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avrupa’nın acilen kendi dijital ödeme sistemini kurması gerektiğini belirtti. ECB uzun süredir “dijital avro” üzerinde çalışıyor. Dijital avronun, fiziksel paranın elektronik versiyonu olarak, merkez bankası tarafından ihraç edilmesi ve yasal ödeme aracı olması planlanıyor.
Nihai yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması, gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi ve sistemin tam anlamıyla 2029’da devreye alınması öngörülüyor. AB ülkelerinde, sürecin hızlandırılması yönündeki çağrılar artıyor.
Avrupa Ödemeler Girişimi devrede
Avrupa bankalarının öncülüğünde kurulan Avrupa Ödemeler Girişimi (EPI) ile kıta çapında birleşik bir ödeme altyapısı kurulması hedefleniyor. Amaç, Visa ve Mastercard’a Avrupa merkezli bir alternatif oluşturmak.
Benzer bir arayış İngiltere’de de sürüyor. Bankacılık sektörünün üst düzey yöneticileri, Visa ve Mastercard’a alternatif ulusal bir sistem kurmak için ilk toplantılarını gerçekleştiriyor. Toplantıya Barclays İngiltere Üst Yöneticisi Vim Maru başkanlık edecek.
Türkiye’de TROY yükselişi
Türkiye’de ise TROY, dijital ödemelerde yerli alternatif olarak öne çıkıyor. TROY logolu kartlarla yapılan işlemlerin toplam tutarı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 125 artarak 4,8 trilyon liraya ulaştı. Sisteminin tutarsal pazar payı yüzde 25,3’e çıktı.
Avrupa’da başlayan bu arayış, küresel ödeme sistemlerinde yeni bir rekabet döneminin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: AA