Dünya genelinde tütün kullanımında düşüş sürerken, kadınlar sigarayı bırakma hedeflerine erkeklerden daha erken ulaştı. DSÖ verilerine göre elektronik sigara kullanımı ise özellikle gençler arasında yeni bir risk alanı olarak öne çıkıyor...
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre, 2000-2024 döneminde dünya genelinde tütün kullanımında hem kadınlar hem erkekler arasında istikrarlı bir düşüş yaşandı. Ancak tütün kullanımını azaltma konusunda kadınların daha hızlı ilerleme kaydettiği görüldü.
Her yıl 9 Şubat’ta “Dünya Sigarayı Bırakma Günü” kapsamında sigaranın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekilerek, tütün kullanımının azaltılması ve toplumsal farkındalığın artırılması amaçlanıyor.
Tütün kullanıcı sayısı geriliyor…
DSÖ’nün 2025 raporuna göre, 2000 yılında 1,38 milyar olan tütün kullanıcı sayısı 2024’te 1,2 milyara düştü. 2010’dan bu yana tütün kullananların sayısında 120 milyonluk azalma yaşandı. Bu düşüş yaklaşık yüzde 27’ye karşılık geliyor.
Buna karşın DSÖ, tütünün hâlâ dünya çapında her beş yetişkinden birini etkilediğini ve her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme yol açtığını vurguluyor.
Elektronik sigara kullanımı artıyor!
Tütün kullanımında genel düşüşe rağmen, elektronik sigara kullanımı dünya genelinde yükseliş gösteriyor. DSÖ verilerine göre, 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanıyor.
Elektronik sigara kullanıcılarının büyük bölümünü en az 86 milyon kişiyle yüksek gelirli ülkeler oluşturuyor. Ayrıca 13-15 yaş grubunda en az 15 milyon çocuğun elektronik sigara kullandığı belirtiliyor.
DSÖ, tütün endüstrisinin elektronik sigaralar, nikotin poşetleri ve ısıtılmış tütün ürünleri gibi yeni ürünlerle bağımlılığı yaygınlaştırmayı sürdürdüğüne dikkat çekiyor.
Kadınlar hedefe daha erken ulaştı…
2000-2024 döneminde tütün kullanımında her iki cinsiyette de düşüş görülse de kadınların daha hızlı bir azalma kaydettiği bildirildi.
Kadınların, 2025 için belirlenen tütün kullanımını azaltma hedefine 2020 yılında, yani beş yıl erken ulaştığı aktarıldı. Bu durum kadınlar arasında tütün kullanımını bırakma oranının yüzde 30’a ulaşması anlamına geliyor.
Kadınlar arasında tütün kullanım oranı 2010’da yüzde 11 iken, 2024’te yüzde 6,6’ya geriledi. Kadın tütün kullanıcılarının sayısı ise 2010’da 277 milyonken 2024’te 206 milyona düştü.
Erkeklerde düşüş daha yavaş…
DSÖ verilerine göre erkeklerin 2025 hedeflerine 2031’e kadar ulaşamayacağı öngörülüyor. Dünya genelindeki tütün kullanıcılarının beşte dördünden fazlasını erkekler oluşturuyor ve yaklaşık 1 milyar erkek hâlâ tütün kullanıyor.
Erkeklerde tütün kullanım oranı 2010’da yüzde 41,4 iken 2024’te yüzde 32,5’e düştü. Ancak düşüş hızının kadınlara kıyasla daha yavaş olduğu belirtildi.
Bölgelere göre tablo değişiyor
Verilere göre Güneydoğu Asya’da erkekler arasında tütün kullanımı önemli ölçüde azaldı. 2000 yılında yüzde 70 olan oran, 2024’te yüzde 37’ye geriledi. Küresel düşüşün yarısından fazlasının bu bölgede gerçekleştiği bildirildi.
Afrika, 2024’te yüzde 9,5 ile en düşük tütün kullanım oranına sahip bölge olarak öne çıktı. Ancak nüfus artışı nedeniyle tütün kullanıcılarının mutlak sayısının artmaya devam ettiği kaydedildi.
Avrupa’da yetişkinlerin yüzde 24,1’inin tütün kullandığı belirtilirken, bölgenin dünya genelinde en yüksek tütün kullanım oranına sahip olduğu ifade edildi.
Doğu Akdeniz bölgesinde tütün kullanım oranı yüzde 18 seviyesinde ölçülürken, bazı ülkelerde kullanımın artmaya devam ettiği aktarıldı.
Batı Pasifik bölgesinde ise yetişkinlerde tütün kullanım oranı 2010’da yüzde 25,8 iken 2024’te yüzde 22,9’a düştü. Bu bölgede kadınlarda kullanım oranı yüzde 2,5 seviyesinde kalırken, erkeklerde yüzde 43,3 ile en yüksek oran kaydedildi.
Kaynak: AA