Batı Trakya’da yıllardır çözülemeyen MÜFTÜLÜK meselesi, bu kez Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanı Sofia Zaharaki’nin açıklamalarıyla yeniden gündeme geldi.
Bakan Zaharaki, Gümülcine’de düzenlenen törende yeni müftülerin “Müslümanlar tarafından seçildiğini” söyledi.
Ne güzel!
Demek ki Batı Trakya Türk Azınlığının yıllardır dile getirdiği müftü seçme talebi nihayet karşılanmış!
Demek ki Azınlık, kendi dinî liderini özgür iradesiyle belirlemiş!
Öyleyse insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:
Azınlığın haberi olmadan Batı Trakya’da müftü seçimi mi yapıldı?
33 kişi seçmiş! Peki, o 33 kişiyi kim seçmiş?
Bakanın sözünü ettiği süreçte, “33 imam, ilahiyatçı ve din görevlisinden oluşan bir kurulun müftü belirlediği” ifade ediliyor.
İyi de bu 33 kişiyi kim belirledi?
Hangi yöntemle seçildiler? Batı Trakya Türk Azınlığına soruldu mu? Azınlığın kurumları ve temsilcileri bu kurulun oluşturulmasında söz sahibi oldu mu?
Daha da önemlisi, bu 33 kişiye Azınlık adına müftü seçme yetkisini kim verdi?
Çünkü bir seçimin demokratik meşruiyeti, yalnızca birilerinin oy kullanmasıyla sağlanmaz. Asıl mesele, oy kullananların kimi temsil ettiği ve bu temsil yetkisini nereden aldığıdır.
Eğer kurul üyelerini devlet belirlediyse veya kurul devletin denetimindeki bir mekanizmayla oluşturulduysa, buna Azınlığın kendi müftüsünü seçmesi denilebilir mi?
Elbette hayır!
Böyle bir durumda ortada Azınlığın özgür iradesiyle gerçekleştirdiği bir seçim değil, devletin oluşturduğu mekanizma üzerinden yapılan bir belirleme vardır.
Peki, Azınlığın kendi dinî kurumları neden yok sayılıyor?
Hadi diyelim ki devlet, Batı Trakya Türk Azınlığının bütün mensuplarının katılacağı doğrudan bir müftü seçimini uygun görmüyor.
Peki, o zaman Azınlığın kendi bünyesinde faaliyet gösteren dinî kurumları neden bu sürece dâhil edilmiyor?
Batı Trakya’da camilerde görev yapan imamların oluşturduğu Batı Trakya Camileri Din Görevlileri Derneği var.
Dinî eğitim almış kişilerin oluşturduğu Batı Trakya İmam Hatip Mezunları ve Mensupları Derneği var.
Dahası, köylerde camilerden ve cami mallarından sorumlu olan, halkın seçtiği Mütevelli Heyetleri var.
Bunlar masa başında oluşturulmuş yapılar değil. Azınlık toplumunun içinde yaşayan, camilerin ihtiyaçlarını bilen, dinî ve toplumsal hayatın doğrudan parçası olan insanlardan oluşuyor.
Peki, bütün bu kurumlar dururken neden onların temsilcilerine söz hakkı tanınmıyor?
Neden seçilmiş Mütevelli Heyetleri sürecin dışında bırakılıyor?
Neden Azınlığın kendi temsil mekanizmaları yerine, nasıl oluşturulduğu konusunda soru işaretleri bulunan 33 kişilik bir kurul tercih ediliyor?
Devlet, doğrudan halkın katıldığı bir seçim düzenlemese bile Azınlığın kendi dinî derneklerinin, cami görevlilerinin ve seçilmiş Mütevelli Heyetlerinin katılacağı şeffaf bir yöntem oluşturulmasına imkân tanıyabilir.
Böyle bir yöntem doğrudan halk seçiminin yerini tamamen tutmasa da çok daha geniş bir toplumsal temsil sağlayabilir.
Ama anlaşılan mesele yalnızca kimin müftü olacağı değil, müftüyü kimin belirleme hakkına sahip olacağı!
Lozan’ın ruhu 33 kişiye sığar mı?
Batı Trakya Türk Azınlığının müftülük meselesi, yalnızca bir din görevlisinin hangi makama oturacağı tartışması değildir.
Bu mesele, Azınlığın dinî özerkliğiyle, kendi kurumlarını yönetme hakkıyla ve uluslararası antlaşmalardan kaynaklanan haklarıyla bağlantılıdır.
1923 Lozan Barış Antlaşması’nın azınlıkların dinî kurumlarına ilişkin koruyucu hükümleri, bu taleplerin temel dayanakları arasındadır.
Elbette Lozan’da bugünkü müftü seçim yöntemini bütün ayrıntılarıyla düzenleyen açık bir hüküm bulunduğunu söylemek doğru olmaz. Ancak bu durum, Azınlığın dinî özerklik taleplerinin görmezden gelinebileceği anlamına da gelmez.
Üstelik Batı Trakya Türk Azınlığının kendi iradesiyle belirlediği müftülerin devlet tarafından tanınmaması, yıllardır devam eden sorunun temelini oluşturuyor.
Şimdi bütün bu tarihî ve hukuki tartışmaların üzerine 33 kişilik bir kurul yerleştirilerek sorunun çözüldüğü mü söylenmek isteniyor?
Azınlığın dinî özerklik talebi, 33 kişinin müftü belirlemesiyle karşılanmış mı oluyor?
Bir atamaya seçim demek, onu seçim yapmaz!
Sayın Bakan Zaharaki’ye sormak gerekiyor:
Mademki müftüleri Müslümanlar kendileri seçti, neden Azınlığın önemli bir bölümü bu yöntemi kabul etmiyor?
33 kişilik bir kurulun Azınlık genelini temsil etme yetkisi hangi demokratik süreçten doğdu?
Azınlığın dinî dernekleri ve seçilmiş Mütevelli Heyetleri neden sürece dâhil edilmedi?
Ve en önemlisi, Azınlığın kendi kurumlarının ve seçilmiş temsilcilerinin katılımı sağlanmadan gerçekleştirilen bir işlem, hangi gerekçeyle bütün Azınlığın tercihi olarak sunuluyor?
Bu soruların yanıtı verilmeden yapılan işlemin Azınlığın özgür iradesini yansıttığını söylemek inandırıcı değildir.
Bir kurula “seçici kurul” adını vermek, o kurula bütün bir toplumun iradesini temsil etme yetkisi kazandırmaz.
O zaman yarın devletin belirlediği 33 kişi bir belediye başkanı seçsin, biz de çıkıp belediye başkanını halkın seçtiğini söyleyelim!
Olur mu?
OLMAZ!
Çünkü demokraside seçim kadar, seçenlerin temsil yetkisinin nereden geldiği de önemlidir.
Azınlık adına karar vermek başka, Azınlığın karar vermesi başka!
Batı Trakya Türk Azınlığı yıllardır eğitimden dinî kurumlara kadar birçok alanda kendi geleceğini ilgilendiren kararların kendi iradesi dışında alınmasından şikâyet ediyor.
Müftülük meselesi de bu sorunların başında geliyor.
Oysa çözüm açık: Azınlığın dinî liderini gerçekten Azınlık belirlemeli!
Bunun için özgür, şeffaf, katılımcı ve toplumun iradesini yansıtan bir yöntem oluşturulmalı. Doğrudan seçim yapılmıyorsa bile Azınlığın kendi dinî dernekleri, cami görevlileri ve seçilmiş Mütevelli Heyetleri dışlanmamalı.
Devletin görevi, Azınlık adına tercih yapmak değil, Azınlığın kendi tercihini özgürce ortaya koyabileceği şartları sağlamaktır.
Şimdi önümüzde şöyle bir tablo var:
Azınlığın kendi kurumları sürecin dışında bırakılmış. Bunun yerine, 33 kişilik bir kurul, müftü seçmiş!
Ama sonuç belliymiş: “Müftüleri Azınlık seçmiş!”
Ne diyelim?
Azınlığın seçtiğinden Azınlığın haberi yoksa, buna seçim demeden önce bir kez daha düşünmek gerekmez mi?
Sezer Rıza | Cumhuriyet

