Koronavirüs, uzun süredir sessizliğe bürünmüştü ama yeni varyantlarla yeniden gündeme yerleşti. Acil servislerde hasta sayısı hızla artarken, en dikkat çekici bulgulardan biri ise, kapsamlı bir araştırmadan geldi! Zayıf bireylerde ölüm riski neredeyse 6 kat artmış durumda!
Bir süredir gündemden düşen ve neredeyse hayatımızdan tamamen çıkmış gibi görünen koronavirüs, son günlerde yeniden etkisini hissettirmeye başladı. Yeni varyantlar, artan vaka sayıları ve çarpıcı bir bilimsel çalışma; özellikle zayıf bireylerin yüksek risk altında olduğunu ortaya koyuyor.
Yeni Varyantlar: Nimbus ve Stratus…
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Aziz A. Hamidi’nin hurriyet.com.tr’ye verdiği bilgiye göre, Covid-19’un bu yıl itibarıyla gündeme gelen ve hızla yayılan iki yeni varyantı var. Bunlar: Nimbus (NB.1.8.1) ve Stratus (XFG).
Doç. Dr. Hamidi,“İlk olarak yılın başında Çin’de tespit edilen Nimbus varyantı, kısa sürede başta ABD olmak üzere birçok ülkede görüldü. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından ‘izlem altındaki varyant’ (Variant Under Monitoring – VUM) statüsünde değerlendirilen Nimbus, Omicron kökenli olup önceki varyantlara kıyasla daha hızlı bulaşma özelliği taşıyor…” diyor.
“Frankenstein Varyantı” çocuklarda ağır seyrediyor…
Doç. Dr. Hamidi, Ocak 2025’te tanımlanan bir diğer varyantın ise Stratus (XFG) olduğunu ve bunun kamuoyunda zaman zaman “Frankenstein Varyantı” olarak da anıldığını söylüyor ve bu yeni türün, yine Omicron’un alt varyantlarından biri olduğunu hatırlatıyor… Hamidi, DSÖ tarafından izlem altına alınan Stratus’un, daha yüksek bulaşıcılık potansiyeline rağmen, yol açtığı hastalığın genellikle hafif seyrettiğini belirtiyor.
Stratus varyantının özellikle çocuklar arasında ishal gibi sindirim sistemi semptomlarına da yol açabileceğini aktaran Doç. Dr. Aziz A. Hamidi, “Solunum yolu belirtilerinin yanı sıra bazı vakalarda bağırsak sistemi etkilenebiliyor. Bu da onu önceki varyantlardan bir miktar ayırıyor” ifadelerini kullanıyor.
Çarpıcı Araştırma: Zayıf Bireylerde Ölüm Riski 5,75 Kat Daha Yüksek!
Öte yandan uzmanlar, vaka sayılarındaki artışın yanı sıra, hastalığın seyrine ilişkin yeni bilimsel bulgular olduğunu da söylüyor. Yapılan kapsamlı bir araştırma, vücut kitle indeksinin (VKİ) Covid-19’un şiddeti üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor! Buna göre, zayıf bireyler hastalığı normal kilodakilere göre daha ağır geçiriyor ve ölüm riski önemli ölçüde artıyor!
Japonya’dan 46 bin kişilik dev araştırma…
Japonya Sağlık Güvenliği Enstitüsü Klinik Bilimler Merkezi’nde yapılan ve çok yakın zamanda yayımlanan bu araştırma, 46 bin hasta üzerinde gerçekleşti. Özellikle 20-64 yaş grubundaki zayıf bireylerin, Covid-19’u ağır geçirme riskinin 2,37 kat, ölüm riskinin ise 5,75 kat daha yüksek olduğu belirlendi. Araştırmacılar, obez bireylerde de benzer şekilde ağır seyirli vakaların görüldüğünü ifade ederken, sağlıklı kilonun hastalıkla mücadelede önemli bir faktör olduğuna dikkat çekti.
“Hepimiz için oldukça şaşırtıcı bir sonuç”
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Serap Yavuzer ise konuyu, “Araştırma, hepimiz için oldukça şaşırtıcı bir sonuç olarak karşımıza çıktı…” sözleriyle değerlendiriyor ve şu bilgileri paylaşıyor:
“Kişinin boy ve kilosuna bakılarak saptanan vücut kitle indeksi verilerine göre; hesaplanan değer 18,5-24.9 kg/m2 olanlar normal olup, değeri 18,5 kg/m2’den az olanlar düşük kilolu (zayıf) ve 24,9 kg/m2 üzeri olanlar fazla kilolu olarak değerlendirilmiş. Hastaların VKİ değerleri ile hastanede kalış süresince alınan en yoğun tedavilere göre (oksijen maske, makine, yoğun bakım destek) sınıflandırdıkları semptomların şiddetini değerlendirmişler.
Sonuçlara bakıldığında; aslında öncesinde bildiğimiz ve önemsediğimiz fazla kilolu ve obezlerdeki şiddetli Covid-19 geçirme ve ölüm riskinin bu çalışmada da arttığı ancak bu risklerin özellikle zayıf bireylerde çok daha ciddi boyutlara ulaştığı görülüyor. Bu da oldukça şaşırtıcı bir durum…”.
Beslenme bozukluğu ölüm riskini katlıyor…
Prof. Dr. Serap Yavuzer, kendisine yöneltilen: “Zayıf bireylerde ölüm riskinin 5,75 kat daha yüksek olması çarpıcı bir veri. Bu oranın tıbbi açıdan beklenen bir sonuç olduğunu söyleyebilir miyiz?” şeklindeki bir soruya ise, şöyle cevap veriyor:
“Çalışmada, zayıf bireylerde tüm çalışma içinde ölme veya ventilatöre ya da ECMO (kalp-akciğer) makinesine ihtiyaç duyma olasılığının 1,74 kat ve yalnızca ölüm olasılığını değerlendirdiğinde ise risk 1,89 kat daha fazla çıkmış…
Yaşa göre risklere bakıldığında özellikle tüm riskler 20 ila 64 yaş arasındaki düşük kilolu hastalarda daha yüksek çıkıyor. Normal kilolulara göre zayıf olan bu hastaların ciddi semptomlar yaşama olasılıkları 2,37 kat, ölüm olasılıkları ise 5,75 kat daha fazla… Obez Covid-19 hastaları ile yapılan çalışmalarda bu oranlara yakın artışları görsek de, zayıflar için bu sonuçlar şaşırtıcı. Ancak zayıflarda ciddi beslenme bozuklukları ile azalan doğal bağışıklık yanıtını varsayarsak beklenebilir bir durum olarak da değerlendirebiliriz…”.
Zayıf bireyler ne yapmalı? Hangi takviyeler kullanılmalı?
Ayrıca Prof. Dr. Yavuzer, hastalıktan korunmak adına ise, şu uyarılarda bulunuyor: “Proteinden zengin ve karbonhidrattan fakir bir beslenme modelinin benimsenmesi gerekiyor. Sağlıklı bireylerin günlük kilo başına en az 1.5 gram protein alması gerekiyor. Karbonhidrat tüketimi ise günlük ihtiyaca göre 1400-1800 kcal ile sınırlandırılmalı.
Uzman isim takviye kullanımı konusunda da şu bilgileri veriyor: “Çalışmalarda en olumlu sonuçların D vitamini desteğinde görüldüğünü biliyoruz. Tüm kas sistemini korumak adına günlük ortalama 1000-2000 IU D vitamini alınmasını öneriyoruz. Çinko, selenyum ve C vitamini gibi takviyeler de bağışıklık sistemini destekliyor, ancak bu ürünlerin gelişigüzel kullanılmaması gerekiyor.”…
