Avrupa Parlamentosu raporu:
Küçüğe sosyal yardım,
orta ölçeğe destek, büyüğe yatırım…
Avrupa Parlamentosu Tarım Komitesi için hazırlanan ve Ortak Tarım Politikası’nın (KAP) 2027 sonrası geleceğine ışık tutması beklenen rapor, tarımsal desteklerde köklü değişiklik sinyali verdi. Raporda, gelir desteğinin “herkese dönüm başına ödeme” anlayışından uzaklaşıp, belirli sürdürülebilirlik kriterlerini karşılayan işletmelere yönelmesi gerektiği açıkça savunuldu.
Çalışmanın kamuoyuna yansıması, Brüksel’de “aktif çiftçi” tanımı üzerine tartışmaların alevlendiği ve Avrupa Komisyonu’nun sadece üretim yapanlara ödeme baskısını artırdığı bir döneme denk geldi. Üye ülkelerin ise emekli çiftçilerin desteklerden dışlanması gibi radikal adımların siyasi maliyetini hesapladığı belirtiliyor.
Üç kategori modeli gündemde…
Raporda, tarımsal işletmelerin üç ana gruba ayrılması öneriliyor:
1) Sürdürülebilir olmayan işletmeler:
Çok küçük ölçekli tarım yapanlar ve emekli çiftçiler. Bu grup için tarımsal destekten ziyade sosyal politika araçları (yardım ve ödenekler) öneriliyor.
2) Sürdürülebilir ancak desteğe bağımlı işletmeler:
Aile işletmelerinin belkemiğini oluşturan bu gruba, doğrudan gelir desteğinin hedeflenmesi gerektiği savunuluyor.
3) Desteğe ihtiyaç duymadan ayakta kalabilen büyük işletmeler:
Büyük ve güçlü üreticilerin doğrudan gelir desteğine ihtiyaç duymadığı, ancak üretim kapasitesi ve “yeşil dönüşüm” açısından kritik rol oynadığı belirtiliyor. Raporda bu gruba yönelik doğrudan ödeme kesintisi ihtimali açık bırakılırken, yatırım ve çevre programlarından yararlanmaya devam edebilecekleri ifade ediliyor.
Yeni kriter: “Standart Gelir Endeksi”
Raporda, desteklerin hedeflenebilmesi için yalnızca arazi büyüklüğüne dayalı kriterlerin yeterli olmadığı vurgulandı. Mevcut uygulamada kullanılan Standart Üretim (SO) göstergesinin daha çok ciroyu yansıttığı, ancak gerçek kârlılığı ölçemediği belirtildi.
Bu nedenle, SO’nun “gelire dönüşüm kapasitesini” de dikkate alan yeni bir ölçüt geliştirilmesi önerildi. Bu çerçevede “standart gelir endeksi” adı verilen yeni bir göstergeyle, işletmelerin yalnızca büyüklüğüne değil, gerçek ekonomik performansına göre değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
“Koltuk çiftçisine” fren sinyali!
Raporda, desteklerin üretim yapmadan sadece arazi beyan eden kişilere verilmesinin sürdürülebilir olmadığı mesajı öne çıktı. Bu yaklaşımın, Yunanistan gibi ülkelerde “aktif çiftçi” tanımının daha sıkı hale geleceği beklentisini güçlendirdiği değerlendiriliyor.
Enflasyona göre otomatik artış önerisi
Çalışmada ayrıca, enflasyonun tarımsal desteklerin reel değerini hızla aşındırdığı vurgulandı. Bu nedenle doğrudan ödemelerin, enerji ve girdi maliyetlerindeki artışa karşı korunabilmesi için enflasyona endeksli bir uyarlama mekanizması kurulması önerildi.
Kaynak: Agronews
